Trong Ä‘á»i sống công nghiệp hiện nay, bệnh cao huyết áp (HA) ngà y cà ng trở nên phổ biến. Các yếu tố liên quan đến việc gia tăng HA thưá»ng gắn liá»n vá»›I Ä‘á»i sống hiện đại như: thừa cân, hút thuốc lá, uống rượu nhiá»u, thừa lượng muối và lượng chất béo trong khẩu phần ăn… vì váºy, duy trì má»™t lối sống là nh mạnh là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng chống căn bệnh nà y.
HA là gì?

HA
là áp suất động mạch được tạo bởi sức đẩy cá»§a tim và sức ép cá»§a thà nh
động mạch. HA thưá»ng được tượng trưng bằng hai chỉ số (thà dụ 120/80 đơn
vị là mmHg), số trên (120) gá»i là HA tâm thu, biểu hiện lá»±c đẩy từ tim
khi tim co bóp đẩy máu Ä‘i; số dưới (80) gá»i là HA tâm trương, biểu hiện
trương lá»±c cá»§a thà nh mạch. Khi nà o thì gá»i là cao HA? Khi Ä‘o HA, muốn có
má»™t trị số tin cáºy, ngưá»i được Ä‘o phải nghỉ ngÆ¡i 10 – 15 phút trước khi
Ä‘o và thưá»ng Ä‘o HA ở tay trái.
Trị số HA bình thưá»ng cá»§a má»—i ngưá»i thay đổi tùy theo lứa tuổi
- HA tâm trương (số dưới) bình thưá»ng là từ 84-89; 90-104 là hÆ¡i cao và từ 105 trở lên là cao.
- HA tâm thu (số trên) bình thưá»ng là từ 120-139; 140-159 là hÆ¡i cao và 160 trở lên là cao.
-
Dưới 40 tuổi, HA 145/80; dưới 50 tuổi, HA 150/80; dưới 60 tuổi HA 160/
90 và trên 60 tuổi, HA 165/95 được coi là có khuynh hướng cao.
Những yếu tố ảnh hưởng đến trị số HA
Thỉnh
thoảng, nếu thấy HA thay đổi và có khuynh hướng tăng thì khoan lo, vì
có nhiá»u yếu tố trong cuá»™c sống ảnh hưởng đến trị số cá»§a HA như lo nghÄ©,
cảm xúc mạnh, bị stress, váºn động nhiá»u, dùng nhiá»u chất kÃch thÃch…
Ngoà i ra, theo thá»i gian, ngưá»i cà ng cao tuổi HA cà ng có khuynh hướng
tăng lên do động mạch bị xÆ¡ vữa, kém đà n hồi.
Chế độ ăn uống cho ngưá»i bị cao HA
Việc
sỠdụng thuốc trị cao HA phải do BS chỉ định nhưng một vấn đỠkhác cũng
cần đặt ra, đó là là m giảm yếu tố nguy cơ cao HA do ăn uống. Vì thế,
chế độ dinh dưỡng thÃch hợp là cần thiết.
- Thông thưá»ng nên ăn 3 bữa/ngà y, không nên ăn vặt.
- Tránh thức ăn chiên xà o, hạn chế mỡ, nhất là mỡ động váºt. Tốt nhất là sá» dụng thá»±c phẩm hấp, luá»™c.
- Tránh các chất kÃch thÃch như trà , cà phê, thuốc lá…
-
Nên ăn nhiá»u rau quả xanh để cung cấp chất xÆ¡ cho cÆ¡ thể, dùng dầu thá»±c
váºt thay mỡ… và các sản phẩm từ ngÅ© cốc, trái cây, sản phẩm từ sữa…
- Trong các loại thịt thì ưu tiên cá, sau đó đến thịt gia cầm, cuối cùng mới đến thịt bò, heo, cừu.
- Hạn chế ăn muối, các nước chấm mặn, các thực phẩm già u natri như: tôm khô, trứng vịt muối, chanh muối, thịt chà bông…
BỠthói quen xấu

- Ngưng hút thuốc: là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng ngừa cả bệnh tim mạch lẫn không tim mạch ở ngưá»i cao HA.
-
Bớt uống rượu: có những bằng chứng cho thấy, có mối tương quan chặt chẽ
giữa uống rượu, HA và tỷ lệ bệnh cao HA trong cộng đồng. Ngoà i ra, rượu
là m giảm tác dụng cá»§a thuốc hạ HA. Những ngưá»i nà y cần lưu ý, nếu uống
nhiá»u rượu sẽ gia tăng nguy cÆ¡ bị tai biến mạch máu não.
- Tăng
hoạt động thể lá»±c: giảm bá»›t béo phì, ngưá»i sống tÄ©nh tại cần táºp thể dục
đếu đặn ở mức vừa phải như đi bộ nhanh hoặc bơi lội trong vòng 30 –45
phút, 3-4 lần/tuần. Các hoạt động thể dục nà y hiệu quả hơn chạy hoặc
nhảy và có thể là m giảm HA tâm thu từ 4- 8mmHg. Các táºp luyện nặng như
cá» tạ có tác dụng là m tăng HA, vì váºy nên tránh.
Theo SKÄS